Bijzonderste verpleeghuis van Den Haag huist bruisende daklozen

Bijzonderste verpleeghuis van Den Haag huist bruisende daklozen

Het is het meest onbekende, maar misschien ook wel het meest bijzondere verpleeghuis van Den Haag: Zorg & Wonen, de plek waar dak- en thuislozen hun oude dag doorbrengen. Een bonte verzameling 'buitenissige types' wordt hier liefdevol verzorgd. ,,Ze zijn de hele dag de hort op.''


Markante koppen kijken de bezoeker doordringend aan. Priemende ogen. Bekende gezichten. Is dat niet die Straatnieuwsverkoper die altijd bij de Bijenkorf zit? Vier monumentale portretten van Haagse dak- en thuislozen zetten in de hal meteen de toon: dit is onze plek. Door het huis heen hangen er nog acht. De serie 'Lastige portretten' is gemaakt door kunstenaar Wim de Haas. In een begeleidend tekstje staat: 'De schilderijen raken je, ze kijken je aan, ze laten je niet los. En dat is ook precies de bedoeling. De Haas wilde het stereotype beeld doorbreken en laten zien dat daklozen geen enge, vieze, gevaarlijke mensen zijn, maar mensen met een verhaal.'


Onlangs is de samenwerking tussen de twee partijen die het huis bestieren, opnieuw bevestigd. Ze gaan door. Al ruim 15 jaar werkt de Kessler Stichting (bekend van de daklozenopvang) met WoonZorgcentra Haaglanden (ouderenzorg) samen binnen dit bijzondere project. Met succes, al weten slechts weinigen van het bestaan.


De goedlachse Leo Johannes (79) - 'meneer Johannes' - woont vier jaar in het verpleeghuis van Kessler aan de De la Reyweg in Den Haag. Hij gooit zijn lange grijze haardos los. Verzorgende Christa haalt er een borstel doorheen, verpleegkundige Yvonne kijkt toe. Het drietal schatert het uit. Johannes praat honderduit, maar hoe hij precies op straat is beland, wordt niet helemaal duidelijk. Tot zijn 60ste voer hij op de grote vaart, een huis aan de wal had hij niet. Van het een kwam het ander. Hij raakte zijn werk kwijt, kon nergens heen en zo gebeurde het.


Bewoner Eric Winkelaar (59) heeft 'veel gezien, veel gedaan en veel meegemaakt'. De ondernemer runde meerdere bedrijven, kreeg vier kinderen en toen hij gevraagd werd om een aannemersbedrijf in Australië op te zetten, vertrok hij naar Sydney. ,,Vanuit mijn huis keek ik uit op het Sydney Opera House. Als ik erheen ging, pakte ik mijn boot en voer de baai over.'' Omdat zijn kinderen in Rotterdam wilden studeren, verhuisde hij terug naar Nederland. Later zwermden zijn kinderen uit over de wereld: ze wonen in Australië, Tokyo en Amerika.


Het zijn de mensen die altijd in de verkeerde rij hebben gestaan
Marleen Bergen (manager Kessler)


Aan het cakejes bakken, de activiteit van deze ochtend, doet Winkelaar niet mee. Hij luistert op zijn kamer naar zachte muziek. Hij had veel, zegt hij, maar verloor ook veel: zijn huis, zijn kinderen (door een conflict is er geen contact meer), zijn gezondheid. Door een beroerte zit Winkelaar in een rolstoel. Hij is er gelaten onder. ,,Als het aan mij lag, zou ik de trap op en neer hollen, maar je krijgt het maar voor je kiezen en je doet het ermee.''


De 30 mensen die bij hen wonen zijn 'buitenissig', typeert Marleen Bergen, manager bij Kessler, de bewoners. Hun levens hebben kronkelige paden gevolgd, niet altijd met een gelukkige afloop. ,,Het zijn de mensen die altijd in de verkeerde rij hebben gestaan.'' Die bijzonderheid maakt ze kwetsbaar, zegt de manager. Ze hebben geen thuis en geen mensen om op terug te vallen. Door hun leefstijl, vaak is er een verslaving in het spel, is het contact met familie in veel gevallen verbroken. ,,Hun netwerk bestaat uit 0 tot 1 personen.''


Jonger

In een 'gewoon' verpleeghuis passen ze niet. Alleen al doordat ze veel jonger zijn: de gemiddelde leeftijd hier is 50. ,,Als ik hoor welke muziek ze draaien, dat is echt wat anders dat wat je normaal in het verpleeghuis hoort'', zegt verpleeghuisarts Ko Walkers. Hij is verbonden aan WZH en draait af en toe diensten bij Zorg & Wonen, de verpleeghuisafdeling van Kessler. Daarnaast zijn ze niet altijd de makkelijksten. Bergen: ,,Deze mensen zijn wijs geworden op straat en hebben díe omgangsvormen.'' Walkers: ,,Vaak zijn ze allergisch voor autoriteiten. Ze hebben maling aan rangen of standen. Het advies van de dokter nemen ze niet klakkeloos aan. Je moet ze kennen, weten hoe je ze aanspreekt.''


WZH-ergotherapeut Marleen Boonstra wordt als specialist ook ingevlogen door Kessler. Ze helpt mensen om te blijven functioneren, ondanks dat ze bijvoorbeeld niet meer goed kunnen lopen. Wat haar opvalt: de populariteit van de scootmobiel. ,,Of ze nou kunnen lopen of niet, ze willen naar buiten. Ze zitten de hele dag in het Zuiderpark en 's avonds komen ze weer naar binnen.''


Je moet er tegen kunnen dat de cliënten niet altijd even volgzaam zijn. De 24-jarige verpleegkundige Yvonne is er ondanks haar jonge leeftijd tegen opgewassen. ,,Ik wist eerst niet dat het bestond, maar toen ik ervan hoorde, wilde ik hier per se werken. Ik heb uitdaging nodig. Deze mensen hebben tal van problemen: lichamelijk, psychisch en maatschappelijk. Het is een verzamelplaats. Ik heb stage gelopen in een gewoon verpleeghuis, maar dat vond ik niet echt wat. Hier kun je alle kanten op.''


Verbaal zijn de bewoners wel eens 'heel erg heftig', zegt haar collega Christa, 'maar dat is vaak onmacht'. ,,Het heeft vaak te maken met geld. Het frustreert om niks te hebben. Maar als je hen met respect behandelt, dan doen ze dat naar jou toe ook.''


Bron en foto via AD.nl - © Jacques Zorgman